2025 թվականի դեկտեմբերին «Դիգնիթի» մարդասիրական ՀԿ-ին դիմել է շահառու Ա․Ա․-ն (անունը փոփոխված է)՝ տեղեկացնելով, որ ՄԻԱՎ վարակի նախակոնտակտային կանխարգելում (PrEP) ստանալու նպատակով 2025թ. դեկտեմբերի 3-ին այցելել է «Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ի (ԻՀԱԿ) Աճառյան մասնաճյուղ, որտեղ արժանացել է խտրական և ոչ հարգալից վերաբերմունքի բժշկի կողմից։

Արձանագրված խախտումները

Շահառուի հաղորդմամբ՝

• Բժիշկը կոպիտ և ոչ մասնագիտական տոնով արձագանքել է սպասման վերաբերյալ հարցին։
• Հնչեցվել են խտրական ենթատեքստ ունեցող արտահայտություններ՝ առնչվող շահառուի սեռական կողմնորոշմանը։
• Օգտագործվել է հեգնական և նվաստացնող վերաբերմունք։
• Միջանցքում բարձրաձայն հնչեցվել են վիրավորական արտահայտություններ։
• Բացահայտվել են բժշկական գաղտնիք կազմող տեղեկություններ։
• Ներքին կոդավորումները քննարկվել են բանավոր՝ երրորդ անձանց ներկայությամբ։

Շահառուն ծառայությունից կարողացել է օգտվել միայն վարչական միջամտությունից հետո։

Իրավական ընթացքը

«Դիգնիթի» ՀԿ-ն շահառուին տրամադրել է իրավաբանական խորհրդատվություն։
Ա․Ա․-ի կողմից բողոքներ է ներկայացրել ՀՀ առողջապահության նախարարություն և Բուժաշխատողների մասնագիտական էթիկայի կանոնների խախտումները քննող էթիկայի հանձնաժողովին /այսուհետ նաև Հանձնաժողով/։

2026թ. հունվարի 21-ին Հանձնաժողովի կողմից հարուցվել է վարույթ։

Կազմակերպվել են երկու լսումներ՝ շահառուի, բուժաշխատողի և այլ պատասխանատու անձանց մասնակցությամբ։

Հանձնաժողովի որոշումը

2026թ. փետրվարի 17-ին Հանձնաժողովը հաստատել է մասնագիտական էթիկայի կանոնի խախտման փաստը՝ արժանապատվությունը հարգելու պարտականության մասով։

Միաժամանակ արձանագրվել են համակարգային խնդիրներ ԻՀԱԿ-ում, այդ թվում՝

• խտրական և պիտակավորող բառապաշարի կիրառում խոցելի խմբերի նկատմամբ,
• բժշկական գաղտնիքի պահպանման ոչ բավարար մեխանիզմներ,
• ՄԻԱՎ-ի հետ կապված ծառայությունների տրամադրման պայմաններում տվյալների ակամա բացահայտման ռիսկեր,
• գաղտնիության լրացուցիչ երաշխիքների բացակայություն սպասարկման կազմակերպման գործընթացում։

Հանձնաժողովը առաջարկել է՝

• բուժաշխատողի նկատմամբ կիրառել աշխատանքային օրենսդրությամբ նախատեսված նկատողություն, անցկացնել մասնագիտական էթիկայի վերապատրաստում,
• ԻՀԱԿ-ի կողմից ներդնել համակարգային բարեփոխումներ՝ ուղղված բժշկական գաղտնիքի պահպանմանը, հուզական այրման կանխարգելմանը և ծառայությունների կազմակերպման բարելավմանը։

Որոշման եզրափակիչ մասը ենթակա է հրապարակման բուժաշխատողների ռեգիստրում՝ օրենքով սահմանված կարգով։

---

«Դիգնիթի» ՀԿ-ի դիրքորոշումը

Մենք կարևորում ենք, որ արձանագրվել է ոչ միայն անհատական խախտումը, այլև համակարգային խնդիրները։

ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման և բուժման ծառայությունները պետք է լինեն անվտանգ, խտրականությունից զերծ և լիարժեք գաղտնիության պայմաններում հասանելի բոլոր քաղաքացիների համար։ Խտրական վերաբերմունքը առողջապահական համակարգում ոչ միայն խախտում է մարդու իրավունքները, այլ նաև նվազեցնում է կանխարգելիչ ծառայությունների արդյունավետությունը։

«Դիգնիթի» ՀԿ-ն շարունակելու է իրավական և հանրային գործիքներով պաշտպանել շահառուների իրավունքները և հետևողականորեն բարձրացնել համակարգային բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։